wtorek, 5 stycznia 2010

Zdanowski, Emiraty wahhabickie

Jerzy Zdanowski, Emiraty wahhabickie. Z dziejów Arabii w latach 1745-1932, Semper, Warszawa 1993, 280 s.

Zasadniczym celem naukowym, jaki stawia sobie Zdanowski w tej pracy jest prześledzenie procesu prowadzącego od plemienia do państwa. Ujęcie musi więc być podwójne, z jednej strony koncentrujące się na historii politycznej, a z drugiej strony na strukturach antropologicznych i podstawach bytowania, jakie warunkują przebieg wydarzeń. Znajduje to odzwierciedlenie w kompozycji książki, która składa się z dwóch części, zatytułowanych „Historia” i „Struktury”.
W pierwszej z nich można znaleźć omówienie całego ciągu wydarzeń, jakie doprowadziły w konsekwencji do powstania państwa rządzonego przez dynastię Saudów. Wychodząc więc od wystąpienia Muhammada Ibn Abd al-Wahhaba i jego sojuszu z Al-Sa’udami, Zdanowski omawia więc dzieje emiratu dir’ijjskiego (1774-1818), a następnie pierwszego (1843-1887) i drugiego (1902-1932) emiratu rijadzkiego, z przerwą wynikającą z dominacji Szammarów.
Jeszcze ciekawsza jest część druga, omawiająca szczegóły organizacji rodowo-plemiennej oraz podstawy bytowe ludności, powiązane z trudnymi warunkami naturalnymi Półwyspu Arabskiego. Ostatnie rozdziały omawiają kwestie związane z legitymizacją władzy, od jej podstaw w tradycyjnych strukturach solidarności i porządku konsensualnym, aż do uznania przez obce mocarstwa.
Materiałem badawczym, jaki został tu wykorzystany, są istniejące kroniki arabskie, a także bardzo obszerny wybór relacji podróżników europejskich.
Ważną częścią książki są różne indeksy, listy emirów z rodu Sa’udów i Raszidów, szczegółowe mapki, a także bibliografia.